|
Patiska
Hasse adıyla da bilinen bu kumaş, bezayağı örgülü, beyazlatılmış, hafif
gramajlı, iç çamaşırlarında ve işleme yapmak için kullanılan bir pamuklu
kumaştır. Uygulanan apre türüne göre yumuşak ya da diri tutumlu olabilir.
Çok ince işlemelik patiskalarda 60-80 Ne atkı, cm.'de 84-140
sıklıkta, 56-66 Ne çözgü, cm.'de 80-100 sıklıkta kullanılabilir.
Günlük kulanım için dokunan patiskalarda ise, 20-30 Ne çözgü ve atkıdan
cm.'de 20-36 sıklıklarda dokunan yapılar uygulanmaktadır.
Örnekler:
1- Çözgü 30/1 Ne, crn.'de 25, atkı 30/1 Ne cm.'de 36 sıklıkta,
ağırlık 115 gr./m2. 2- Çözgü 24/1 Ne, cm.'de 28, atkı 20/1 Ne,
cm.'de 20 sıklıkta, ağırlık 133 gr./m2, en 100 - 140 cm.
Pazen
Genellikle bezayağı, bazen 2/2 dimi örgüde dokunduktan sonra yüzeyi
havlandırılmış olan kumaşlara verilen genel addır. Hav katmanı daha kalın ve
yumuşak olan atkı ipliğinin havlandırılmasıyla oluşturulur. Pazen beyaz ya
da yollu desenli olarak dokunur. Eğer bezayağı dokuda baskı yoluyla desen
verilmiş bir kumaş ise divitin adını alır. Bezayağı örgüler için 20/1 - 24/1
Ne çözgü, 8/1 - 12/1 Ne atkı kullanılır.
Örnekler:
Çözgü 20/1 Ne, cm.'de 23 sıklıkta, atkı 8/1 Ne, cm.'de 14,5
sıklıkta, ağırlık 18£ gr./m2, bezayağı örgüde.
Pijamalık
Pijamalık, gömleklik kumaş özelliklerinde fakat yollu desenlerde dokunan
kumaşlara verilen genel addır. Zeminde bezayağı örgü, yollu bölümlerde saten
ya da dimi örgülerin bileşimi olarak düzenlenirler.
Örnekler:
Çözgü 30/1 veya 60/2 Ne, cm.'de 48 sıklıkta, atkı 30/1 veya 60/2 Ne,
cm.'de 24 sıklıkta, ağırlık 131 gr./m2.
Poplin
İnce çözgü ve kalın atkı kullanarak bezayağı örgüde dokunan kumaşlara poplin
denilmektedir. Eskiden ipek iplik kullanarak dokunan poplin kumaş, şimdi
merserize edilmiş ince numara penye pamuk ipliğinden yapılmaktadır. Çözgüde
genellikle 30/1 Ne, atkıda 20/1 - 30/1 Ne iplik kullanılır. Daha ince
poplinlerse, 60/2 - 80/2 Ne çözgü, 60/2 - 30/1 Ne atkı kullanarak
dokunurlar. Aşağıda tipik iki örnek verilmektedir.
Örnekler:
1 - Çözgü 80/2 Ne, cm.'de 55 sıklıkta, atkı 60/2 Ne, cm.'de 24
sıklıkta, ağırlık 139 gr./m2. 2 - Çözgü 30/1 Ne, cm,'de 41,5
sıklıkta, atkı 30/1, Ne, cm.'de 24 sıklıkta, ağırlık 138 gr./m2.
Saten
Pamuklu saten, 5'li atkı sateni örgüde dokunan parlak ve yumuşak
yüzeyli bir kumaştır. Çeşitli kalitelerde beyazlatılmış, merserize edilmiş,
siyaha boyanmış ya da desen basılmış olarak üretilir. 20/1 - 36/1 veya 30/2
- 48/2 Ne çözgü, 12/1 - 20/1 veya 30/2 Ne atkı ipliği kullanılabilir.
Örnekler:
Lüks Saten: Çözgü 30/1 Ne, cm.'de 40 sıklıkta, atkı 20/1 Ne,
cm.'de 25 sıklıkta, ağırlık 180 gr./m2, örgü 5'li saten.
Şantuk
İpekli şantuk taklidi, bezayağı örgüde, nopeli ya da inceli kalınlı
bölümleri olan düzgünsüz pamuk atkı ipliği kullanarak dokunan bir kumaştır.
Tülbent
Seyrek dokunmuş hafif gramajlı ve yumuşak bir kumaştır. Örtü olarak
kullanılabildiği gibi, ambalaj amacıyla ve haşılla sertleştirilmiş olarak,
astarlık olarak da kullanılmaktadır. 30 - 36 Ne iplikten cm.'de 8- 17
sıklıklarda dokunur.
Örnekler:
Çözgü 30/1 Ne, cm.'de 17, atkı 30/1 Ne, cm'de 15 sıklıkta,
ağırlık 64 gr./m2.
Vual
İnce numara, gaze edilmiş, yüksek bükümlü penye iplikten seyrek olarak
dokunmuş bir pamuklu kumaş tipidir. 50/2 Ne iplikten cm.'de 14
sıklıklarda, ya da 100/2 Ne iplikten cm.'de 22 sıklıklarda dokunur.
Yollu, figürlü ve baskı desenli türleri vardır.
STANDART PAMUKLU KUMAŞLAR
Basma
Çeşitli basit ve karmaşık desenlerin, baskı yoluyla, pamuklu bezayağı kumaşa
uygulanmasıyla elde edilen desenli kumaşlara basma adı verilir. Bu amaçla,
20 numaradan (Ne) 36 numaraya kadar çeşitli iplikler kullanılmaktadır.
Ayrıca, pamuk/polyester, pamuk/viskon karışımı ipliklerden yapılmış kumaşlar
da baskı yoluyla renklendirilebilirler. Ancak bu kumaşlar daha çok emprime
olarak tanınırlar.
Baskı, beyazlatılmış kumaşa baskı ruloları, ya da baskı çerçeveleri
yardımıyla, boyaların desene göre, üst üste uygulanmasıyla gerçekleştirilir.
Son zamanlarda transfer baskı tekniği de geliştirilmiş olmakla birlikte, bu
pahalı bir yöntemdir.
Örnekler:
En cm. Çözgü Ne Atkı Ne Çözgü/cm. Atkı/cm. gr./m2
Blucin
2/1 ya da 1/2 dimi örgüde, sağlam ipliklerden dokunan ve genellikle mavi,
1acivert renge boyanan bir pamuklu kumaştır. Pantolonluk, eteklik ve deri
eşyalarda astarlık olarak kullanılır. Uygun iplik numaraları çözgüde 20/2 -
40/2 veya 20/1 Ne, atkıda 12/1 - 16/1 Ne'dir.
Örnekler:
Çözgü 40/2 Ne, cm.'de 48 sıklıkta, atkı 12/1 Ne, cm.'de 20
sıklıkta, ağırlık 265 gr./m2
Branda Bezi
Çadır bezi de denilen bu kalın pamuklu kumaş, tente, çadır, yelken ve kayış
yapımında kullanılan sağlam ve ağır gramajlı bir kumaştır. Genellikle
bezayağı örgüde, çok katlı kalın numara ipliklerden dokunur. Çözgüde
genellikle 6 kat 14 - 20 Ne iplik kullanılır.
Örnekler:
Çözgü 18/5 Ne, cm.'de 18 sıklıkta, atkı 15/3 Ne, cm.'de 12
sıklıkta.
Çarşaflık
Bezayağı ve 2/2 dimi örgüde, çarşaf ve nevresim yapmak için dokunan
kumaşlardır. 2/2 dimi örgülü çarşaflıklar daha kalın iplikler, örneğin 12
-14 Ne çözgü, 10-12 Ne atkı ipliği kullanılarak dokunurlar. Bez-ayağı
çarşaflıklarda ise, 18 -24 Ne çözgü, 16 . 20 Ne atkı ipliği kullanılır. Bu
tür çarşaflıklarda uygulanan çözgü sıklıkları cm.'de 18 - 30, atkı
sıklıkları cm.'de 18 - 24 arasında
Çarşaflıklar daha kalın, örneğin 8 Ne atkı ipliği kullanılarak, 2/2 dimi
örgüde dokundukları gibi, bezayağı örgüde aynı kalınlıkta atkı ile
dokunduktan sonra yüzeyi havlandırılarak, pazen görünümünde de dokunurlar.
Örnekler:
Çubuklu Çarşaflık: Çözgü 24/1 Ne, cm.'de 29,5 sıklıkta, atkı 20/1 Ne,
cm.'de 19,5 sıklıkta, ağırlık 135 gr./m2, en 150 cm
Damask
Jakarlı motiflerin 5'li atkı ve çözgü sateni ile geliştirildiği
pamuklu beyaz kumaşlara verilen addır.
Diril
Çözgü hâkim dimi (2/1, 3/1, 4/1) veya 5'li saten örgülerde, dimi
çizgilerinin çözgü bükümünün ters yönünde yer aldığı dik dimi görünüşlü
kumaşlardır. Yazlık ve tropikal elbiselik olarak kullanılırlar. 3/1 dimi
örgülü haki dm tipik bir örnektir. Kullanılan iplik numaraları çeşitli
olmakla birlikte oldukça kalındır.
Örnekler:
Çözgü 16/1 Ne, cm.'de 24 sıklıkta, atkı 12/1 Ne, cm.'de 14,5
sıklıkta, ağırlık 186 gr./m2, en 70 cm. 3/1 dimi örgülü.
Diyagonal
Kalın numara iplikten yapılmış 2/2 dimi örgülü bir pamuklu kumaş türüdür.
Örnekler:
Çözgü 12/1 Ne, cm.'de 24 sıklıkta, atkı 12/1 Ne, cm.'de 14,5
sıklıkta, ağırlık 206 gr./m2, en 70 cm.
Etamin
Elek bezi olarak da bilinen bu kumaş ince ve seyrek dokuludur.
Örnekler:
İnce Etamin: Çözgü 24/2 Ne, cm.'de 17,5 sıklıkta, atkı 12/1 Ne, cm.
'de 15,5 sıklıkta, ağırlık 172 gr./m2, en 140 cm.
Gabardin
Genellikle 2/1 dimi örgüde dokunan, çözgünün baskın olduğu ve dik dimi
etkisi gösteren bir pamuklu kumaştır. Pantolonluk ve trençkot olarak 40/2 -
48/2 Ne çözgü, 20/1 - 24/1 veya 40/2 - 48/2 Ne atkı ipliği kullanılarak elde
edilir. Kaliteli bir gabardin kumaşta 75/2 Nm kamgarn çözgü, 60/2 veya 80/2
Ne pamuk atkı, cm.'de 40 çözgü, 35 atkı sıklıklarda ve 2/2 dimi
örgüde dokunur. Pamuk atkı çile boyalı ipliktir ve kumaşa top boyama
uygulanır. İnce bir kaliteli pamuklu gabardinde ise, atkı ve çözgüde 80/2 Ne
iplik, cm.'de 64 çözgü, 30 atkı sıklıklarında kullanılır. Kalın
gabardinlerde 30/2 iplikler de kullanılmaktadır.
Örnekler:
Çözgü 48/2 Ne, cm.'de 49 sıklıkta, atkı 24/1 Ne, cm.'de 20
sıklıkta, ağırlık 182 gr./m2, örgü 2/1 dimi, eri 140 cm.
Gaz Bezi
Etamin örgüsünde daha seyrek olarak dokunan bir kumaştır.
Örnekler:
Çözgü 30/1 Ne, cm.'de 11 sıklıkta, atkı 30/1 Ne, cm.'de 9
sıklıkta, en 150 cm.
Gömleklik
Gömleklik, bezayağı örgüde dokunan çözgüsü iyi haşıllanmış ham beze verilen
addır. Bu kumaşın standart teknik özellikleri şöyledir: En 90 cm., çözgü 32
Ne, cm.'de 30 sıklıkta, atkı 40 Ne, cm.'de 30 sıklıkta. Daha
kaliteli bezayağı gömleklikler 36 Ne çözgü ve atkıdan cm.'de 30
çözgü, 38 atkı sıklıklarında dokunur. Diğer yandan, daha kalın ipliklerden
dokunan türler de vardır, örneğin 28/2 Ne atkı ve çözgüden cm.'de 18
çözgü; 16 atkı sıklığında, 165 gr./m2 ağırlıkta ekose gömleklikler de
yapılmaktadır.
Gömlekliklerin ince ipliklerden bezayağı örgüde dokunan türlerinin hemen
hemen hepsi yanlış olarak poplin terimiyle belirtilmektedir. Diğer yandan,
dimi ve sepet örgülerde dokunan gömleklikler, saten bölümler ya da ekstra
iplikler kullanarak dokunan yollu desenli fantezi gömleklikler ve renkli
ipliklerle dokunan çizgili ve ekose gömleklikler de bulunmaktadır.
İki Yüzlü Masa Örtüsü
İki yüzlü çift katlı bezayağı yapısında, motifli, kalın bir kumaştır.
Örnekler:
Çözgü 36/2 Ne, cm.'de 34 sıklıkta, atkı 36/2 Ne, cm.'de 35
sıklıkta, ağırlık 243 gr./m2, en 140 cm.
Kaput Bezi
Amerikan bezi olarak da tanımlanan bu kumaş, bezayağı örgüde, karde iplikten
dokunan ve kasar beyazlatma işlemi uygulanmayan bir kumaştır. Genellikle
12/1 - 16/1 Ne İngiliz Pamuklu Numarası iplikten cm.'de 15-20
sıklıkta dokunur.
Örnekler:
Çözgü 14/1 Ne, cm.'de 20, atkı 14/1 Ne, cm.'de 15 sıklıkta,
ham gramaj: 165 gr./m2.
Krep
Pamuklu krep kumaşlar, yüksek bükümlü ipliklerden krep örgülerde dokunan
hafif gramajlı kumaşlardır. Krep görünümü, bezayağı örgüyle, ters yönde
yüksek büküm verilmiş atkı ve çözgü iplikleri kullanarak ve kumaşı yüksek
oranda çektirerek elde edilir. Çekme sırasında iplikler büküm yönünde
kıvrılarak düzensiz bir yüzey görünümü oluştururlar. Krep kumaşlar
genellikle top boyanırlar, ancak baskı da yapılabilir.
Örnekler:
Çözgü 36/2 Ne, cm.'de 25 sıklıkta, atkı 12/1 Ne, cm.'de 17
sıklıkta, ağırlik 191 gr./m2, en 140 cm.
Mermerşahi
Tülbende benzeyen, ancak daha sık dokunmuş, beyazlatılmış ve yumuşak tuşeli
bir kumaştır. Genellikle 30/1 Ne iplikten 23 -25 çözgü/cm., 16 -18 atkı/cm.
sıklıklarda ve yaklaşık 80 -85 gr./m' ağırlıkta dokunur.
Müslin
Bezayağı örgülü, yumuşak, ince ve seyrek dokunmuş bir pamuklu kumaştır.
Bezayağı yapıya sıkıştırılmış bölümler yerleştirilerek yapılan yollu türleri
ile ekstra iplikler kullanarak yapılan figürlü türleri de vardır.
Opal
Bezayağı örgüde, 30/1 40/1 Ne çözgü ve 24/1 40/1 Ne atkı kullanılarak
dokunan bir pamuklu kumaş türüdür.
Örnekler:
Çözgü 30/1 Ne, cm.'de 28 sıklıkta, atkı 24/1 Ne, om.'de 22
sıklıkta, ağırlık 116 gr./m2.
Organze
Müslin sınıfına giren ince, hafif gramajlı, seyrek dokunup diri bir apre
verilmiş, yarı şeffaf bir pamuklu kumaştır. Elbiselik, işlemelik ve
aksesuarlık olarak kullanılır. İyi kalite bir organzede 80 Ne çözgü, 100 Ne
atkı, cm.'de 32 sıklıkta kullanılır.
Otoman
Otoman genellikle ince çözgü ve kalın atkı iplikleriyle çözgü pikesi örgüde
dokunan beyaz kumaşlara verilen addır.
Örnekler:
Çözgü 30/1 Ne, cm.'de 37, sıklıkta, atkı 12/1 Ne, cm.'de 15
sıklıkta, ağırlık 155 gr./m2.
Pamuklu Elbiselik
Bu grup pamuklu kumaşlar, kamgarn kumaşların taklidi olarak dokunan ucuz
kumaşlardır. Yazlık elbiselikler ve özellikle pantolonluk kumaş olarak düz
ya da desenli dokunurlar. Daha çok bezayağı, dimi ve panama gibi örgüler
uygulanır. Kullanılan ipliklerin iyi kalite pamuktan yapılması ve çözgünün
düşük bükümlü iki katlı iplik olması gerekmektedir.
Örnekler:
2/2 Dimi Kumaş: Çözgü 32/2 Ne, cm.'de 26 sıklıkta, atkı 10/1 - 16/1
Ne, cm.'de 19- 26 sıklıkta.
Pamuklu Jorjet
İpekli jorjet taklidi, çok yüksek bükümlü atkı ve çözgü ipliklerinden
bezayağı örgüde dokunmuş, ince bir pamuklu kumaştır. İyi bir pamuklu jorjet
70/2 Ne iplikten cm.'de 20 çözgü, 18 atkı sıklıkta dokunup % 25
oranında çektirilir. Daha düşük kaliteli ucuz türleri de dokunmaktadır. Bu
kumaşlara baskı da yapılabilir.
Örnekler:
Jorjet Emprime: Çözgü 30/1 Ne, cm.'de 30,5 sıklıkta, atkı 22/1 Ne
cm.'de 21 sıklıkta ağırlık 127 gr./m2, en 80 cm.
DENİM KUMAŞIN GENEL ÖZELLİKLERİ
Denim veya Blue jean olarak isimlendirilen kumaşlar, genel tanımlamayla
pamuk, polyester, naylon, viskon, lycra gibi ipliklerden üretilen, çeşitli
birim ağırlıklarda olabilen genellikle çözgü ipliği mavi indigo boyalı,
atkısı boyanmamış (ham), çeşitli örgülerde dokunmuş kumaşlardır.
Denim ismi güney Fransa Rhone vadisinden gelen 'Tissu de Nimes', Blue
jeans ismi ise İtalyan Rivierasından gelen 'Blue de Genes' deyimlerinden
gelmektedir
Yıkamanın Önemi:
Bir kot ürününe havasını kazandıran işlem genellikle yıkamadır. Yıkama
oldukça zor ve deneyim gerektiren aşamalardan oluşur. Bu konuda yapılan
araştırmalar ve deneyler sonrasında ortaya çıkan formüller, yıkanan
kumaşlardan farklı renk ve etkiler elde edilmesini sağlar.
Yıkama Sürecindeki Aşamalar:
Rinse Haşıl Sökme: Kumaş, dokuma ve konfeksiyon için gerekli bazı
maddelerden yıkama işlemine başlamadan önce arındırılır. Böylece kumaşta
kırık oluşumu engellenir.
Taş Yıkama: Blue Jeans kumaşı, endüstriyel yıkama makinelerinde ponza
taşlarıyla istenen renk elde edilene kadar yıkanır. Ponza taşının kumaş
üzerinde aşındırıcı ve boyanın tekrar kumaşa yapışmasını engelleyici etkisi
vardır. Aynı işlem düz boyalı kumaşlarda yumuşak ve farklı tuşe elde etmekte
de kullanılır.
Power: Taş yıkamaya kimyasal destek yapılarak maviyle beyaz arasındaki
kontrast artırılır. Daha da açık bir renk elde edilir.
Ağartma: Denim kumaşa uygulanabilecek son aşamadır. Kullanılan kimyasallar
artırılarak, indigo kumaştan iyice ayrılır ve renk buz mavisine dönüşür.
Rodeo: Kumaş özel kabinlerde püskürtmeyle sadece arzu edilen bölgeleri
ağartılarak işlenir.
Ring ve Open End Kavramları:
Kumaşın dokumasında kullanılan pamuk ipliğinin eğrilmesinde kullanılan iki
ayrı sistem vardır ve bunlar kumaşa da adlarını vermektedir: Ring (R) ve
Open End (OE).
OE/OE Denim: Düz görünümlü, atkısı ve çözgüsü OE iplikten dokunan kumaştır.
R/OE Denim: Boydan R, enden OE iplikten üretilen, düzgün olmayan bir etki
yaratan kumaştır. Yumuşaklığı ve dayanıklılığı OE/OE kumaşa göre daha
iyidir.
R/R Denim: Tüm iplikleri R olan, görünümü, yumuşaklığı ve dayanıklığı en üst
düzeydeki kumaştır. R ipliğinin OE'ye göre daha zor ve uzun sürede
üretiliyor olması bu kumaşı daha pahalı kılar.
Denim Dokumaları Sözlüğü:
İndigo iplikleri her tür dokumaya uygulansa da klasik denim kumaşları 3/1
dimidir. Sol dimi kumaşlar, sağ dimi olanlara göre daha yumuşak olur. Sağ
diminin tercih edilmesinin nedeni ise daha az esneme yapmasıdır.
Natürel Denim: Boyuna (çözgü) ve enine (atkı) iplikleri boyasız olan
kumaşdır.
Antik Denim: 19. Yüzyıl sonlarında denim kumaşı R/R iplikten, mekik
tezgahlılarda dokunuyordu. Günümüzde aynı etkiye sahip kumaş oldukça zor
bulunmakta ve ayrıcalık simgesi durumundadır.
Fish Nett (Balık ağı) Denim: Çözgü ve atkısı şantuklu R iplikten dokunan
kumaşdır.
Stretch/Lycra'lı Denim: Pamukla, elastik karakterli lycra ipliklerinin
bükümünden oluşan ipliklerle dokunan kumaşdır.
Denim Gramajı: Denim kumaş ağırlık birimi ounce/yrdz'dir. Metrik sisteme
göre karşılığı 33.91 ouncelyrd2 = g/m2`dir.
4.5 oz-7.5 oz Denim: Gömleklerde kullanılan denim kumaşıdır.
9 oz-13.5 oz Denim: Yazlık pantolonlarda kullanılan denim kumaşıdır.
14 oz-15 oz Denim: Pantolon ve montlarda kullanılan denim kumaşıdır.
Top Boyalı Kumaş: Kontinü kumaş boyama işleminden geçmiş kumaşdır.
|
