|
param var ama tuketmeye hakkim yok
kirmizi suveteri delik desik olmasina ragmen hala uzerinde, ayakkabisi yamali. sokuk paltosunu, pantolonunu, yakalarini ters yuz ettigi gomleklerini yillardir kullaniyor. 10 yildir hicbir sey almamis uzerine. karaca markasinin ve tema vakfi!nin kurucusu hayrettin karaca !param var ama tuketmeye hakkim yok! diyerek !al, tuket ve yok et! diyen tuketim toplumuna actigi savasla gurur duyuyor.
komsuya ver
dunyada tum insanlari doyuracak kadar yiyecek oldugunu ama gozu ac olanlari doyuracak hicbir seyin olmadigini soyleyen karaca, turkiye!de bir zamanlar fakirleri ac birakmayan kulturun nasil yok oldugunu huzunlenerek anlatti. televole kulturunun karsisinda birtakim degerlerin yok oldugunu soyleyen karaca, cocukluk gunlerinin !komsuyu ac birakmayan! kulturunun yeniden dirilmesiyle, aclikla savasilabilecegini soyledi. !dunya ikiye bolunmus artik. gozu aclar ve karni aclar. iste o gozu aclari doyurmayacagiz. bunlarin farkina kucukken vardim. dilim, kulturum gidiyor. bagimsiz bir turkiye degiliz artik. en buyuk acimiz geri getiremedigimiz o kulturumuzdur! diyen karaca soyle konustu:
!ben bir kasaba cocuguyum. varlikli bir ailenin cocuguydum. ama herkes esit sartlarda oynardi sokakta. butun cocuklar gibi ben de yalinayak oynardim. aksam oldugu zaman annem seslenirdi, avucuma bir kap sicak yemek koyarlardi. kulagima egilip, !komsu anneye gotur! derdi. etrafimizda bizi duyacak kimse yoktu ama bu bana verilen !aman kimse gormesin hayrettin! mesajiydi. komsu annenin yagini, odununu kim alir, kimse bilmezdi. paylasma duzeni vardi, o kulturdu. savastan cikmis bir turkiye!de fakirim coktu ama acim yoktu. oradan aldim bu kulturu. kaybolan budur, giden budur. ama anadolu!yu gezerken goruyorum ki, bu degerleri hala yasatanlar var.!
utaniyorum
tuketim toplumunun rezalet hale geldigini savunan karaca, !akmerkez!in onunden gecmeye utaniyorum, nedir bu isiklar, bu rezalet. yilbasi demek al, tuket, yok et, yasami mahvet demek. o yuzden bu yirtik kazagi gururla tasiyorum uzerimde. global ekonomi insanlari kullaniyor. ama bakin beni kullanamiyor, cunku izin vermiyorum. cok da mutluyum. bunu elimden hicbir guc alamaz. inanc her seyi halleder! dedi.
!acliktan olen her cocugun katilleri vardir! diyen karaca, ihtiyacindan cok tuketerek sinif atlamaya calisanlari sucladi. karaca, !bugunku tuketim iki katina ciktigi gun, belki dunyada yasam olmayacak. en buyuk tehlike gidada. bir amerikali cocuk dogdugunda 30 cocuga esdegerde dunya nimetlerini alip goturuyor! diyerek dunyanin dustugu durumu gozler onune serdi.
cep telefonu kullanmadigini, 5 yildir tv izlemedigini belirten karaca soyle devam etti: !okumakla mukellefim. olanin olmayana, bilenin bilmeyene borcu var. malini mulkunu verirsin orada biter borcun. mesela yalova!daki botanik bahcemi vakif yaptim ama borcum bitmedi topluma. simdi borcumu bilgi sahibi olarak ve bunu aktararak oduyorum. okumak ibadettir, okumamak cumhuriyet!e ihanettir.!
oglunu, esini ve annesini kaybeden hayrettin karaca, !acilar karsisinda isyan ederek hicbir sey kazanamazsiniz, elde olan bir sey degil cunku bu. ben aciyi da mutlulugu da kabulleniyorum. ama acilar hafizadan hic cikmaz! dedi.
185 milyon afrikali her gun acliktan olme riski ile yasiyor
dunyanin durumunu degerlendiren karaca su yorumlarda bulunuyor:
!birlesmis milletler 2004 kalkinma raporu!na gore! afrika!da 323 milyon insan gunde 1 dolardan az bir gelirle gecimini sagliyor. temiz su kaynagindan mahrum 273 milyon kisi bulunmakta.
ilkokul caginda okula gidemeyen 44 milyon cocuk var. yetersiz beslenmeden kaynaklanan olum riski altinda yasayan afrikalilarin sayisi 185 milyon. her yil bes yasinin altinda ortalama bes milyon cocuk oluyor. zengin ulkeler yillik gelirlerinden yuzde 0.7!sini kurtarma amacli projelere yonlendirseler bu sorunlarin hepsi ortadan kalkabilir.!
bir alyans icin 3 ton zehirli atik
tema vakfi yayinlari!ndan cikan !dunyanin durumu 2004! raporlarini yorumlayan karaca su tespitleri aktariyor:
dunyada makyaj malzemesi icin yapilan harcama 18 milyar dolar. dunyadaki tum kadinlarin ureme sagligi ve bakimi icin gerekli para 12 milyar dolar.
avrupa ve abd!de evde beslenen hayvanlarin mamasina harcanan para 17 milyar dolar. dunyada acligin ve yetersiz beslenmenin sona erdirilmesi icin gerekli para 19 milyar dolar.
parfume harcanan para 15 milyar dolar. evrensel okur yazarligin saglanmasi icin gereken yillik ek yatirim 5 milyar dolar.
deniz seyahatlerine harcanan para 14 milyar dolar. dunyada herkese temiz icme suyu saglamasi icin gerekli miktar 10 milyar dolar.
avrupa!da dondurmaya harcanan para 11 milyar dolar. her cocugun asilanmasi icin gerekli miktar 1.3 milyar dolar.
satisa hazir 1 ton altin elde etmek icin 300 bin ton atik uretilir. baska bir deyisle altin bir alyans icin ortaya cikan atik miktari 3 tondur. bu atiklarin cogu siyanur ve kimyasal maddeler icerir.
!bir! cok gucludur
!benim de vardi 40 tane kravatim. o zaman 30 yasindaydim. ben de tukettim, ama bilerek yapmadim bunu! diyen karaca, !artik farkina vardim bunun. ne zamandir alisveris yapmadigimi hatirlamiyorum, kendime sadece kitap aliyorum. nedir benim ihtiyacim! doymam, sagligim, barinmam, kusanmam! bunun disinda hicbir sey tuketmeye hakkim yok. gomleklerim var yakasi cevrilmistir, ayakkabilarima bakarsaniz alti yamalidir. dokuz senedir bu pantolonu giyerim, paltom yirtiktir. param var ama tuketmeye hakkim yok. bunu herkes yapabilir. !bir! cok gucludur. ataturk bir kisiydi. her sey bir ile baslar. bir yoksa iki olmaz. ben de yakinlarima ornek olmaya calisiyorum! diyor.
|
